Thirrja e administratës së Joe Biden për të hequr mbrojtjen e licencave për vaksinat kundër COVID-19 për të ndihmuar pjesët e varfra të botës të marrin më shumë doza ka marrë vlerësime nga disa vende dhe avokatë të shëndetit.

Por ajo ka hasur në rezistencë nga industria farmaceutike dhe të tjerët, të cilët thonë se nuk do të ndihmojë në frenimin e shpërthimit dhe se do të dëmtojë inovacionin.

Këtu keni një vështrim se çfarë bëjnë licencat dhe pse kanë rëndësi:

Si funksionojnë licencat e ilaçeve?

Licencat shpërblejnë inovacionin duke parandaluar konkurrencën që thjesht të kopjojnë zbulimin e një kompanie dhe të hedhin në treg një produkt rival. Në ShBA licencat për ilaçet zakonisht zgjasin 20 vjet nga data e depozitimit të tyre, gjë që zakonisht bëhet sa më shpejt që një prodhues i barnave të mendojë se ka një ilaç të rëndësishëm ose fitimprurës.

Për shkak se shpesh duhet një dekadë për të miratuar një ilaç, kompanitë zakonisht përfundojnë me rreth dymbëdhjetë vjet shitje pa konkurrencë. Por, prodhuesit e barnave zakonisht gjejnë mënyra për të përmirësuar produktin e tyre ose për të zgjeruar përdorimin e tij dhe ata sigurojnë licenca shtesë që mund të zgjasin monopolin e tyre për një dekadë tjetër ose edhe më shumë.

Pse është licenca kaq e rëndësishme për prodhuesit e ilaçeve?

Ilaçet janë tepër të shtrenjta për tu krijuar. Shumica e barnave eksperimentale dështojnë gjatë viteve të testimit laboratorik, të kafshëve dhe më në fund në atë njerëzor. Kushton më shumë se 1 miliard dollarë për të sjellë një ilaç që nga zbulimi në miratimin e rregullatorit. Pa perspektivën e viteve të shitjeve si dhe pa konkurrencë, ajo punë është edhe më e rrezikshme.

A duhet të hiqet dorë nga e drejta për licencën e vaksinave kundër COVID-19?

Kjo nuk është plotësisht e qartë, por prodhuesit e ilaçeve dhe disa analistë thonë se heqja dorë nga të drejtat e tyre për licencë nuk do të ketë ndonjë ndikim të madh për të marrë vaksinat COVID-19 në vendet në zhvillim më shpejt. Kjo sepse bërja e vaksinave është shumë më komplekse sesa ndjekja e një recete që kërkon fabrika me pajisje të specializuara, punëtorë shumë të trajnuar dhe kontroll të rreptë të cilësisë, në këtë rast kemi të bëjmë me gjëra që nuk mund të vendosen shpejt. Ka pak kapacitet të disponueshëm të fabrikës, pasi kompanitë me vaksina të autorizuara tashmë kanë punësuar shumë prodhues kontraktues të ilaçeve për t’i ndihmuar ata të bëjnë dozën e tyre. Përveç kësaj, shumë prej lëndëve të para për të bërë vaksinat janë në mungesë të madhe, dhe kjo nuk pritet të ndryshojë për një kohë të gjatë.