Për dekada të tëra, sunduesit sauditë kanë përdorur fenë për të qëndruar në pushtet dhe për të fituar dominimin rajonal. Përpjekja e Mohammed Bin Salman për të tronditur këtë status quo mund të sjellë pasoja të rënda

Këto ditë, princi kurorës i Arabisë Saudite, Mohammed bin Salman, deklaroi se vendi i tij po lëvizte drejt një forme “të moderuar, të hapur” të Islamit. Deklaratat, të cilat shkaktuan një reagim të përzier midis sauditëve, pasqyrojnë atë që përbën një ndryshim rrënjësor në çështjen e fesë në mbretëri.

Shumë veta pyesin veten se çfarë roli do të luajë feja nën mbretin Mohammed bin Salman, veçanërisht duke pasur parasysh faktin se sundimtarët e mëparshëm sauditë kanë investuar shumë në krijimin e perceptimit të mbretërisë si mbrojtëse e vetme e besimit Islam.

Feja si një mjet

Që nga themelimi i shtetit saudit dhe marrja e vendeve më të shenjta të Islamit, feja jo vetëm që shërbeu si një mjet i brendshëm për elitën politike për të zbatuar autoritetin, por edhe si një mjet i jashtëm i përdorur nga shteti i sapolindur për të imponuar udhëheqjen e saj dhe mbizotërimin mbi botën myslimane.

Gjatë dekadave të kaluara, një mënyrë për të arritur këtë qëllim ishte investimi i miliarda dollarëve në projektet e zhvillimit në vendet e shenjta të Islamit dhe në zonat e tyre përreth.

Kohët e fundit, qeveria e mbretit Salman njoftoi shpërndarjen e 100 miliardë dollarëve për punë të reja ndërtimore. Vlen të theksohet se ky financim “bujar” vjen në kohë të vështira, kur masat shtrënguese ekonomike u imponohen qytetarëve sauditë duke ulur të gjitha subvencionet qeveritare, duke rritur çmimet e mallrave bazë, si karburantit, ujit dhe energjisë elektrike.

Përveç kësaj, qeveria po drejton një luftë të vazhdueshme në Jemen, shpenzimet operative të së cilës thuhet se arrijnë në 200 milion dollarë në ditë.

Një derdhje e tillë e fondeve nuk është aspak një investim i pafajshëm ose një që mund të shihet thjesht si një përgjigje ndaj nevojave të zhvillimit. Më tepër nxitet nga një strategji e krijimit të imazhit të monarkisë saudite si mbrojtëse e besimit.

Kjo gjithashtu mund të shpjegojë atë që njihet si një traditë saudite, kur çdo mbret i ulur në fron, do të fillonte me plane të reja për vendet e shenjta dhe do të mundohej gjithashtu të shtonte kohëzgjatjen e këtyre projekteve gjatë jetës së tij.

FILE PHOTO: Construction cranes are seen outside the Grand Mosque in the holy city of Mecca, Saudi Arabia January 17, 2016. REUTERS/Amr Abdallah Dalsh/File Photo

I angazhuar në Islam?

Ideja është që të krijojë një perceptim të një angazhimi të vazhdueshëm saudit ndaj Islamit duke zgjeruar pafundësisht vendet e saj më të shenjta. Kështu, kur u njoftua se projekti i zgjerimit të Matafit u përfundua pas tre vjetësh pune gjatë epokës së mëparshme të mbretit Abdullah, pasuesi i tij mbreti Salman njoftoi fillimin e projekteve të reja duke përfshirë përsëri zgjerimin e së njëjtës zonë!

Sidoqoftë, Salmani nuk dëshiron të shihet si mbreti që nuk e respekton traditën. Më e rëndësishmja, një ndalesë në projektet e zgjerimit mund të dëmtojë imazhin e “kujdestarit të Islamit”, që qeveria saudite pretendon të mbështesë. Në realitet, megjithatë, askush nuk e njeh vërtet shtrirjen ose qëllimin përfundimtar të projekteve të tilla.

Për monarkinë, duket se kjo është e vetmja mënyrë që mbretërit sauditë të “fitojnë” titullin “Kujdestari i dy xhamive të shenjta”. Një tjetër shenjë e politizimit të këtyre investimeve është përqendrimi i projekteve të zhvillimit në Haram dhe përreth tij.
Për shembull, Meka urbane vuan nga të gjitha llojet e varfërisë , mungesën e investimeve dhe përkeqësim të infrastrukturës. Por, pasi që është jashtë fushës së radarëve të pelegrinëve, qeveria nuk mund të jetë më indiferente ndaj këtyre nevojave.

 

A woman walks past a sign during the Future Investment Initiative conference in Riyadh, Saudi Arabia October 24, 2017. REUTERS/Faisal Al Nasser

Blerja e ndikimit

Gjithashtu, sundimtarët sauditë kanë përdorur tradicionalisht fenë si një mjet për të shtrirë ndikimin mbi botën islame në tërësi. Për shembull, selitë e Organizatës së Bashkëpunimit Islamik dhe e Bankës Islamike për Zhvillim nuk janë të vendosura në Egjipt, Turqi apo Malajzi, por në Xhedah të Arabisë Saudite.

Rijadi gjithmonë ka kërkuar të dominojë këto institucione duke financuar buxhetet dhe programet e tyre në këmbim të dominimit të vullnetit të tij politik. Për shembull, gjatë samitit të fundit të mbajtur në Turqi, sauditët arritën të ndikonin që deklarata përfundimtare të përqendrohej në dënimin e Iranit.

Kohët e fundit, gjatë krizës së saj me Katarin, Arabia Saudite shpërndau shkopin religjioz – si gjithmonë – pasi shantazhoi disa vende afrikane duke kërcënuar t`u kufizonte kuotat e tyre të vizave për pelegrinazh nëse nuk i shkëpusnin lidhjet me Dohën. Pastaj erdhi roli i myftiut të madh saudit për t’i dhënë “bekimet e tij” për vendimin e bllokadës kundër Katarit.

Këto janë vetëm disa shembuj se si shtëpia e Saudit përdor dhe abuzon fenë dhe se si vendi gjithmonë ka qenë i varur nga përdorimi politik i fesë.

Feja është pra një forcë shtrënguese për të legjitimuar rregullin e saj brenda vendit dhe një mjet për ndërhyrje të jashtme në çështjet e vendeve të huaja.

Frymëzuar nga deklaratat e Mohammed Bin Salman, çështja kryesore bëhet kështu: a ka gjasa të ndryshojë kur të bëhet mbret? Salmani deklaroi: “Ne duam të jetojmë një jetë normale, një jetë në të cilën feja jonë përkthehet në tolerancë, në traditat tona të mirësisë”. Natyrisht, ai po i drejtohet gjeneratave të reja të sauditëve.

Një mbretëri në tranzicion

Marrëdhënia e ndërthurur midis fesë dhe shtetit në Arabinë Saudite është e ndjeshme dhe e rrënjosur thellë. Çdo përpjekje për ta shkrirë këtë aleancë duhet të kalojë përmes një procesi të dialogut gjithëpërfshirës, ​​të vëmendshëm dhe të lirë, publik dhe intelektual. Ajo duhet të vijë si rezultat i kërkesës publike dhe jo një imponim nga lart-poshtë.

Sidoqoftë, që kur princi Mohammed bin Salman mori pushtetin, gjendja e fesë në vend është në rënie. Bin Salman duket i angazhuar për ta çuar vendin në ekstremin tjetër.

Ai duket se po punon për zhveshjen e Arabisë Saudite për çdo gjë që ka të bëjë me trashëgiminë e saj fetare. Ai mendon se me fuqinë e dekreteve mbretërore ai është i aftë ta përmbys status quonë. Kjo është sikur të zgjohesh një mëngjes dhe të kuptosh se presidenti amerikan ka bërë një urdhër ekzekutiv për ta shpallur sheriatin si ligjin e vendit.

Ai po e imponon në mënyrë efektive sekularizmin ndaj publikut dhe jo t’i bindë ata në pranimin e asaj që tradicionalisht janë pohuar si vlera dhe besime të huaja.

Për shembull, vetëm kohët e fundit qeveria njoftoi Projektin e Detit të Kuq, një resort të madh të stilit ndërkombëtar në bregun perëndimor të mbretërisë. Siç e përmenda në një artikull të mëparshëm, një shoqërie konservatore dhe tradicionale i është thënë se qeveria e saj dëshiron të krijojë një vend për pushim ku nuk zbatohen rregullat e vendit – duke përfshirë ndarjen e sekseve dhe kodin e veshjes “islame” – vetëm disa qindra kilometra nga vendet më të shenjta në Islam.

People shop at a market in Riyadh, Saudi Arabia, October 18, 2017. Picture taken October 18, 2017. REUTERS/Faisal Al Nasser

Mësimet nga e kaluara

Kjo qasje mund të ketë pasoja të rënda. Nuk është vetëm gabim etik, por mund të japë një justifikim për rezistencën popullore e cila nuk do të ishte unike në historinë e vendit. Më 20 nëntor 1979, dita e parë e vitit 1400 islamik, Masjid al-Haram u kap nga një grup i mirëorganizuar prej 400 deri 500 meshkujsh, nën udhëheqjen e Juhayman al-Otaybi.

Al-Otaybi sulmoi ulematë vehabi pse nuk protestonin kundër politikave që (ai besonte) se tradhtonin Islamin dhe i akuzoi ata për pranimin e sundimit të një shteti të pafe dhe se po u ofronin besnikëri sundimtarëve të korruptuar në këmbim të nderit dhe pasurisë.

Historia mund të përsëritet nëse lidershipi aktual nën Mohammed bin Salman nuk arrin të mësojë mga gabimet e mëparshme.
Besoj se mbrojtja e lirisë së mendimit dhe shprehjes, në afat të gjatë, mund të sigurojë një terren për ndryshimet liberale në vend. Kjo do të krijonte një kornizë për idetë që do të ndryshonin dhe mundësonin lindjen e një shoqërie tolerante. Është për të mirën e përbashkët të lejojë që paraprakisht të zhvillohet dialogu publik dhe të mos e zë shoqërinë, siç po ndodh tani, në befasi.

Mesazhet për Emiratet e Bashkuara Arabe

Për më tepër, Arabia Saudite nuk duhet të lejojë asnjë diskurs që i sheh interesat e veta në kundërshtim me atë të botës myslimane në përgjithësi, për t’u përkthyer në një politikë reale.
Duhet të dërgojë në mënyrë specifike një mesazh të qartë në lidhje me Emiratet e Bashkuara Arabe. Emiratet e Bashkuara Arabe nuk arrijnë të kuptojnë fushën e plotë të rëndësisë së fesë në përbërjen socio-politike të mbretërisë. Abu Dhabi nuk është i vetëdijshëm për implikimet e nxitjes së tij për sekularizëm të dhunshëm në Arabinë Saudite.

Për këtë qëllim, Arabia Saudite ka arrestuar kohët e fundit intelektualë, shkrimtarë dhe aktivistë, si një masë parandaluese për të penguar çdo protestë të mundshme kundër politikave të saj. Këto arrestime duket se janë orkestruar nga Abu Dhabi.
Së fundmi, duhet të bëjmë një dallim midis sekularizmit dhe lirisë. Disa nga regjimet më brutale dhe fashiste që bota ka njohur ndonjëherë ishin me të vërtetë laike dhe antifetare përfshirë Rusinë e Leninit dhe Gjermaninë e Hitlerit.

Skema e synuar e Emirateve Arabe për Arabinë Saudite nuk është e ndryshme. Arabia Saudite duhet të përcaktojë rrugën e saj për liri sipas aspiratave të popullit të saj, e jo të disa sheikëve në Abu Dhabi ose të ndonjë princi në Pallatin e Al-Salamit.

– Ne nuk po publikojmë identitetin e këtij autori për shkak të sigurisë e tij / saj.

Pikëpamjet e shprehura në këtë artikull i përkasin autorit dhe jo domosdoshmërisht pasqyrojnë politikën editoriale të Syrit të Lindjes së Mesme.

Marrë nga “Middle East Eye” dhe përgatitur nga Tetova News